Inschrijvingsrecht: vragen over capaciteit

 
 

Capaciteit is het maximaal aantal leerlingen per niveau dat een schoolbestuur vastlegt.

Een schoolbestuur bepaalt autonoom de capaciteit(en) en kan bijvoorbeeld rekening houden met materiële omstandigheden of pedagogisch-didactische overwegingen.

Vóór de start van de inschrijvingsperiode:

  • bepaalt een schoolbestuur voor elk van zijn scholen de capaciteit(en);
  • maakt het bestuur die capaciteit(en) bekend aan alle belanghebbenden. Een schoolbestuur met scholen in het werkingsgebied van een LOP deelt de capaciteit(en) ook mee aan het LOP.

Een schoolbestuur kan een leerling alleen weigeren op basis van capaciteit als die vóór de start van de inschrijvingen is vastgelegd.

Een schoolbestuur kan de capaciteit(en) tijdens de lopende inschrijvingsperiode niet verlagen.

De capaciteit(en) verhogen kan wel nog na de start van de inschrijvingen.

In het werkingsgebied van een lokaal overlegplatform moet dat LOP een capaciteitsverhoging goedkeuren.

In een gemeente buiten het werkingsgebied van een LOP deelt het schoolbestuur de capaciteitsverhoging ter kennisgeving mee aan de schoolbesturen van de andere scholen in die gemeente.

De niveaus waarop een schoolbestuur de capaciteit voor elk van zijn scholen moet bepalen, verschillen per type onderwijs. In de omzendbrieven inschrijvingsrecht worden die verschillende niveaus opgesomd in § 3.3:

omzendbrief inschrijvingsrecht basisonderwijs

omzendbrief inschrijvingsrecht secundair onderwijs

In de hogere jaren van het gewoon secundair onderwijs in Vlaanderen kan het school- of centrumbestuur een bepaald niveau volzet verklaren. Het schoolbestuur meldt de volzetverklaring, al naargelang het geval, aan het LOP of aan de schoolbesturen van de andere scholen in de gemeente. Het schoolbestuur kan een volzetverklaring ook steeds opheffen. Ook de opheffing moet worden gemeld.

Bijlage 1 van die omzendbrieven bevat een schematisch overzicht van de verschillende bepalingen.

 
 

De regelgeving vermeldt expliciet dat volgende elementen in het schoolreglement moeten staan:

  • Een schoolbestuur werkt met een herinschrijving bij de overgang van kleuter- naar lager onderwijs.
  • Een schoolbestuur kiest ervoor om de inschrijving van een leerling in een autonome kleuterschool te laten doorlopen naar een lagere school of basisschool op dezelfde campus.
  • Een schoolbestuur opteert ervoor om de inschrijving van een leerling van de ene naar de andere secundaire school te laten doorlopen op dezelfde campus.
  • Een schoolbestuur opteert ervoor om voor de toepassing van het recht op inschrijven en aanmeldingsprocedures de volledige campus als één school te beschouwen

Andere aspecten zoals capaciteiten, inschrijvingsperiodes of de aanmeldingsprocedure moeten niet in het schoolreglement. Die aspecten kunnen over de verschillende jaren heen wijzigen, of de capaciteit zelfs in de loop van een schooljaar. Dat zou dan telkens een wijziging van het schoolreglement betekenen.

 
 

Een schoolbestuur kan bepalen dat de capaciteit op een bovenliggend niveau niet gelijk is aan de som van alle capaciteiten op een onderliggend niveau.

Het schoolbestuur hanteert dan een dubbele capaciteit.

Een dubbele capaciteit hanteren in combinatie met de dubbele contingentering verhoogt de complexiteit van de inschrijvingen. In het bijzonder de regels die gehanteerd moeten worden bij de invulling van een vrijgekomen plaats.

 
 

Als een leerling wordt geweigerd op basis van capaciteit in het onderliggend capaciteitsniveau: 1 mededeling niet-gerealiseerde inschrijving met vermelding volgnummer onder de geweigerde leerlingen op dit capaciteitsniveau.

Als een leerling wordt geweigerd op basis van capaciteit in het bovenliggend capaciteitsniveau: 1 mededeling niet-gerealiseerde inschrijving met vermelding volgnummer onder de geweigerde leerlingen op dit capaciteitsniveau.

Als een leerling wordt geweigerd op basis van capaciteit in het onderliggend en bovenliggend capaciteitsniveau: 2 mededelingen niet-gerealiseerde inschrijving met vermelding van de respectieve volgnummers onder de geweigerde leerlingen op de 2 capaciteitenniveaus.

 
 

Het decreet stelt dat een schoolbestuur de capaciteiten voor een bepaald schooljaar voorafgaand aan de inschrijvingsperiode moet bepalen en dat het bestuur die na de start van de inschrijvingen alleen nog kan verhogen.

Het decreet zegt niets over capaciteiten verhogen of verlagen zolang de inschrijvingen nog niet zijn gestart.

De school moet er alleszins op toezien dat ze de nieuwe capaciteit ook voldoende communiceert aan alle belanghebbenden. Als ze de eerder vastgelegde capaciteiten nog niet had gecommuniceerd, is er uiteraard geen probleem.

Belangrijk is ook dat de nieuwe capaciteit is neergelegd in een formeel bekrachtigd document van het schoolbestuur.

Schoolbesturen die werken met volzetverklaringen, moeten hun capaciteit niet vooraf bepalen. Wel is het belangrijk dat beslissingen over volzetverklaringen en opheffingen zijn neergelegd in een formeel bekrachtigd document van het schoolbestuur.

 
 

Een schoolbestuur kan beslissen om de capaciteit per schooljaar te bepalen.

Het schoolbestuur bepaalt de capaciteit voor een bepaald schooljaar voor de start van de inschrijvingen voor dat schooljaar. Het hanteert die capaciteit dan tot het einde van dat schooljaar.

Het schoolbestuur moet ook een leerling weigeren wanneer de inschrijving met het oog op het volgend schooljaar zou betekenen dat de school de capaciteit zou overschrijden. Dit betekent dat het schoolbestuur rekening moet houden met de capaciteit van het volgend schooljaar ook al zijn er nog vrije plaatsen in het lopend schooljaar.

 
 

Een schoolbestuur bepaalt de capaciteit voor het schooljaar x + 1 autonoom, vóór de start van de inschrijvingen.

Om de vrije plaatsen voor het schooljaar x+1 te bepalen, vertrekt het schoolbestuur van de capaciteit voor het schooljaar x+1 en het brengt het aantal reeds ingeschreven leerlingen in schooljaar x in mindering.

De school moet altijd de voortgang van het leerproces van de reeds ingeschreven leerlingen garanderen.

Als de capaciteit wordt bereikt of overschreden met de reeds ingeschreven leerlingen, kan de school geen nieuwe leerlingen inschrijven. De school moet voor reeds ingeschreven leerlingen de capaciteit echter niet verhogen.

Leerlingen die zich vervolgens aanbieden voor een inschrijving worden in het inschrijvingsregister genoteerd als een niet-gerealiseerde inschrijvingen.

Het schoolbestuur kan die leerlingen alleen inschrijven als het aantal ingeschreven leerlingen tot onder de capaciteit daalt.

 
 

Een schoolbestuur bepaalt de capaciteit autonoom, voor de start van de inschrijvingen. De school moet altijd de voortgang van het leerproces van de ingeschreven leerlingen garanderen.

Vooraf bepaalde capaciteit - aantal reeds ingeschreven leerlingen incl. zittenblijvers

= aantal vrije plaatsen voor nieuwe leerlingen


Bij de start van de inschrijvingen maakt het schoolbestuur een inschatting hoeveel van de reeds ingeschreven leerlingen:

  • zullen zittenblijven;
  • zullen uitstromen;
  • in het structuuronderdeel zullen worden opgenomen.

Dat behoort tot de autonomie van het schoolbestuur.

Als na afloop van het schooljaar blijkt dat er meer leerlingen zullen zittenblijven dan het schoolbestuur vooraf inschatte, dan kan de vooraf bepaalde capaciteit overschreden worden zonder dat de school een capaciteitsverhoging moet doorvoeren.

Blijkt na afloop van het schooljaar dat er minder leerlingen zullen zittenblijven of uitstromen dan het schoolbestuur inschatte, dan moet het de vrije plaatsen invullen. Het schoolbestuur respecteert de volgorde van het inschrijvingsregister met respect voor de decretale bepalingen.
Staan er geen leerlingen in het inschrijvingsregister als niet-gerealiseerd genoteerd, dan gaan die vrije plaatsen naar de eerste leerlingen die zich aanbieden.

 
 

Het schoolbestuur brengt de reeds ingeschreven leerlingen onder in het contingent waartoe ze behoren. Daardoor kan de capaciteit van één contingent overschreden worden. Het aantal beschikbare plaatsen in het contingent wordt dan negatief.

Het schoolbestuur brengt die negatieve plaatsen vervolgens in mindering van het aantal beschikbare plaatsen in het andere contingent. Hierdoor vermindert het aantal beschikbare plaatsen in het andere contingent.

Als de capaciteit in beide contingenten overschreden wordt, betekent dit dat de capaciteit overschreden wordt door het aantal reeds ingeschreven leerlingen. (Zie vraag 8.)

 
 

Zodra de aanmeldingsperiode start en de vrije plaatsen kunnen niet meer aangepast worden, wordt de inschrijving in het inschrijvingsregister genoteerd als een niet-gerealiseerde inschrijving.

De inschrijving zou er kunnen toe leiden dat de capaciteit die bepaald werd door de school overschreden wordt.

De vrije plaatsen aanpassen die reeds gecommuniceerd werden met het oog op de aanmeldingen, kan ouders benadelen die hun kind reeds hebben aangemeld.

Vertrekt er tijdens de aanmeldings- en inschrijvingsperiode, een ingeschreven leerling, dan komt er een plaats vrij, die niet werd gecommuniceerd als een vrije plaats voor de aanmeldingen. Biedt er zich dan nog een leerling aan voor het lopende leerjaar, dan moet het schoolbestuur die leerling inschrijven.

Let wel: leerlingen uit overcapaciteitsgroepen kunnen op elk moment in overcapaciteit ingeschreven worden, ook tijdens de aanmeldingsperiode.

 
 

Voor een aantal categorieën van leerlingen kan een schoolbestuur toch nog overgaan tot een inschrijving, ook al zijn er voordien reeds leerlingen geweigerd wegens capaciteitsoverschrijding. Die categorieën van leerlingen zijn overcapaciteitsgroepen (omschreven in de omzendbrief).

Als het schoolbestuur beslist een van die leerlingen in te schrijven, dan moet het de capaciteit niet aanpassen.

Als het schoolbestuur de capaciteit verhoogt, moet het tot en met de vijfde schooldag van oktober de volgorde van de niet-gerealiseerde inschrijvingen respecteren bij het opvullen van een vrijgekomen plaats. Voor het jongste geboortejaar in het kleuteronderwijs moet de volgorde van de niet-gerealiseerde inschrijvingen gerespecteerd worden tot en met 30 juni van het schooljaar waarvoor de inschrijvingen gelden.

 
Veelgestelde vragen over inschrijving