Leerplicht - jaarrapporten

leerplicht_square.jpg

Wie is er niet als de schoolbel rinkelt?

De rapporten Leerplicht zijn als volgt ingedeeld:
- de controle op de inschrijvingen;
- de opvolging van de in- en uitschrijvingen;
- de opvolging van problematische afwezigheden;
- tucht.

 

  •  

    Toelichting

    • Geachte heer, mevrouw

      Graag presenteren we u het rapport 'Leerplicht. Wie is er niet als de schoolbel rinkelt? 2015-2016'.

      Het rapport Leerplicht bestaat uit vier hoofdstukken: Eerst gaan we in op de controle van de inschrijvingen, dan op de opvolging van de in- en uitschrijvingen. Vervolgens kijken we naar de opvolging van problematische afwezigheden en in het laatste hoofdstuk nemen we de tuchtmaatregelen onder de loep.

      Voor het eerst worden de tabellen in afzonderlijke Excelfiles weergegeven. Per hoofdstuk is er een apart Excelbestand beschikbaar met alle cijfergegevens; voor hoofdstuk 3 is er een apart bestand beschikbaar voor het basisonderwijs en het secundair onderwijs.

      • Controle op de inschrijvingen

      Dit rapport biedt een overzicht van de verschillende procedures waarmee het Agentschap voor Onderwijsdiensten (AGODI) de leerplicht opvolgt. De eerste procedure die we bekijken, is de controle op de inschrijvingen. We gaan voor elke leerplichtige die op 1 september in het Vlaams Gewest woont na of hij/zij ingeschreven is in een onderwijsinstelling of op een andere manier aan de leerplicht voldoet. We schrijven de ouders aan van kinderen voor wie we niet over de noodzakelijke gegevens beschikken. Bij deze kinderen is er een vermoeden van niet voldoen aan de leerplicht. Als we geen informatie van de ouders krijgen over hun kind, dan worden de dossiers doorgestuurd naar de gemeenten. Als ook de gemeente niet over meer informatie beschikt, bezorgen we het dossier van die leerling aan het parket.

      De grote meerderheid van de leerplichtige kinderen is ingeschreven in een onderwijsinstelling, volgt huisonderwijs of voldoet op een andere manier aan de leerplicht. Voor minder dan 0,1% van de kinderen uit het Rijksregister vinden we na het doorlopen van de procedure geen toereikend antwoord voor de inschrijvingscontrole en bestaan er dus twijfels over de invulling van de leerplicht. De dossiers van die kinderen worden doorgestuurd naar het parket of worden intern opgevolgd.

      Als we het profiel bekijken van de kinderen voor wie we geen toereikend antwoord vonden tijdens de leerplichtcontrole, zien we dat het procentueel vaker gaat om kinderen die niet over de Belgische nationaliteit beschikken. Ze wonen vaak in de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant alsook in de grootsteden Antwerpen en Gent. De 17-jarigen zijn meer vertegenwoordigd dan de andere leeftijdsgroepen. Daarbij moet worden opgemerkt dat een deel van de 17-jarigen in de loop van het schooljaar achttien wordt en dus niet meer leerplichtig is op het einde van de controleprocedure.

      • Opvolging van in- en uitschrijvingen

      In het basisonderwijs gebeurt de opvolging van schoolveranderingen lokaal door de uitschrijvende en de inschrijvende school. In het secundair onderwijs bestaat er een centrale opvolging van het verloop van in- en uitschrijvingen van leerlingen. Als een leerling gedurende een periode nergens ingeschreven is, nemen we een aantal administratieve stappen om het mogelijke absolute schoolverzuim van die leerlingen te beperken. Daarenboven hebben we ook een beeld van het aantal laattijdige inschrijvingen.

      De cijfers tonen aan dat de meeste leerlingen in het secundair onderwijs (94%) tot het einde van het schooljaar ingeschreven blijven in dezelfde school en studierichting. Dat percentage is iets lager dan vorig schooljaar (95%). Het aantal leerlingen dat verandert van school of van studierichting is toegenomen. Daarbij merken we dat de meerderheid van de leerlingen wel steeds ingeschreven blijft. Bovendien is er niet steeds sprake van bewust absoluut schoolverzuim bij leerlingen die een periode niet ingeschreven zijn. Sommige leerlingen stappen bijvoorbeeld over naar andere vormen van onderwijs, zoals huisonderwijs e.d. Toch stellen we vast dat een beperkte groep jongeren een heel instabiele schoolloopbaan doormaakt en dat deze groep altijd hetzelfde profiel heeft.

      Het betreft namelijk zeventienjarige leerlingen met een andere nationaliteit dan de Belgische die wonen in een verstedelijkt gebied. Jongeren met een instabiele schoolloopbaan zijn vaak vertegenwoordigd in de B-stroom van het voltijds gewoon onderwijs en in het deeltijds beroepssecundair onderwijs. Die doelgroep loopt ook vaker schoolse vertraging op. Ze waren ook meer problematisch afwezig tijdens het voorafgaande en het lopende schooljaar. Tot slot zien we dat een instabiele loopbaan vaak samenhangt met een laattijdige inschrijving.

      • Opvolging van problematische afwezigheden

      Sinds schooljaar 2013-2014 worden alle afwezigheidscodes geregistreerd via Discimus. Zo heeft AGODI een nauwkeuriger zicht op de afwezigheidsproblematiek. In de periode daarvoor moesten scholen alleen na 30 halve dagen ongewettigde afwezigheid een melding van problematische afwezigheid versturen. Doot de rechtstreekse digitale monitoring hoeven scholen de aparte elektronische melding van problematische afwezigheid niet meer te versturen. De afschaffing ligt ook in de lijn van de doelstelling om bijkomende administratieve druk voor de scholen te vermijden.

      In het basisonderwijs merken we dat 0,7% van de leerlingen een registratie problematische afwezigheid krijgen. Het gaat om een stijging ten opzichte van vorig schooljaar met 0,1 procentpunt. Uit de gegevens van de scholen voor secundair onderwijs blijkt dat het aantal problematische afwezigheden blijft toenemen (van 1,4% in 2009-2010 naar 2,0% in 2014-2015 tot 2,3% in 2015-2016).
      Het profiel van leerlingen die absoluut schoolverzuim laten optekenen, stemt in grote mate overeen met het profiel van jongeren die problematisch afwezig zijn. Bij de niet-Belgen vindt men, relatief gezien, meer leerlingen terug met problematische afwezigheden. Vooral leerlingen met een Oost-Europese nationaliteit zijn vaker problematisch afwezig. Dat geldt zowel voor het basisonderwijs als voor het secundair onderwijs. In het deeltijds en buitengewoon secundair onderwijs is een hoger percentage meisjes dan jongens problematisch afwezig. Een groot deel van de geregistreerde jongeren in het secundair onderwijs is tussen zestien en achttien jaar. Ook bij de 6-jarigen in het basisonderwijs merken we opvallend meer problematische afwezigheden op. Opvallend in het basisonderwijs is dat de meeste registraties voorkomen in het eerste leerjaar en afnemen naarmate de leerjaren vorderen. Dat kan een aanduiding zijn dat de oorzaak van spijbelen in het basisonderwijs eerder moet worden gezocht bij de ouders dan bij de kinderen. Het hoge aantal spijbelaars bij 6-jarigen kan mogelijk verklaard worden door de kennis van de ouders over de leerplicht. Doordat sommige van deze kinderen nog in het kleuteronderwijs zitten, zijn ouders zich er mogelijk niet van bewust dat hun kinderen al leerplichtig zijn.
      De kinderen met een problematische afwezigheid wonen verhoudingsgewijs vaker in een verstedelijkt gebied. Vooral in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en in de steden Antwerpen en Gent ligt het percentage problematische afwezigheden een stuk hoger dan in de andere gebieden. Zowel in het basisonderwijs als in het secundair onderwijs scoren leerlingen die doorgegeven worden als problematisch afwezig hoger op de indicator kansarmoede.
      Op het vlak van de schoolloopbaan kunnen we stellen dat, net als vorige schooljaren, leerlingen met problematische afwezigheden in het secundair onderwijs veel prominenter voorkomen in het deeltijds beroepssecundair onderwijs. In de eerste graad van het voltijds gewoon onderwijs situeren de meeste problematische afwezigheden zich in de B-stroom en in de tweede en derde graad in het beroepssecundair onderwijs (bso). Daarnaast zien we in het secundair onderwijs relatief veel registraties van problematische afwezigheid in het onthaalonderwijs. Er is een samenhang tussen leerlingen met problematische afwezigheden en schoolse vertraging. In het basisonderwijs worden er verhoudingsgewijs meer leerlingen met problematische afwezigheden geregistreerd in het buitengewoon lager onderwijs.
      Naast het verzamelen van gegevens proberen we, waar mogelijk, ondersteuning te bieden aan scholen en CLB’s die geconfronteerd worden met leerlingen voor wie de problematische afwezigheid als zorgwekkend beschouwd kan worden. Voor deze leerlingen schrijven we op vraag van de school of het CLB een brief aan de ouders en/of we bezorgen het dossier aan het parket. Dergelijke dossiers blijven heel beperkt in aantal, omdat zorgwekkende dossiers alleen aan AGODI bezorgd worden als alle andere kanalen ontoereikend bleken te zijn.

      • Tucht in het secundair onderwijs

      Alleen tucht in het secundair onderwijs wordt in dit rapport besproken, omdat er in schooljaar 2015-2016 nog geen tuchtcodes waren voor het basisonderwijs. Die zijn pas in schooljaar 2016-2017 in voege getreden. Het aantal tuchtmeldingen stijgt al sinds secundaire scholen in schooljaar 2008-2009 begonnen zijn met het versturen van tuchtmeldingen. In 2015-2016 werd voor 0,8% van de schoolbevolking zo’n melding verstuurd.
      Net als voor problematisch afwezige leerlingen, zien we dat leerlingen met een niet-Belgische nationaliteit in verhouding vaker definitief worden uitgesloten. Het percentage jongens dat definitief wordt uitgesloten, ligt hoger dan het percentage meisjes. Qua leeftijd zijn de meldingen vrij gelijkmatig verdeeld, alleen bij de 12-jarigen zijn er minder meldingen.

      Leerlingen met een melding van definitieve uitsluiting wonen in verhouding vaker in verstedelijkt gebied. Vooral in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en in de grootsteden Antwerpen en Gent ligt het percentage definitief uitgesloten leerlingen een stuk hoger. Leerlingen met een melding van definitieve uitsluiting scoren vaker op de gelijkekansenindicatoren.

      Op het vlak van de schoolloopbaan zien we dat definitieve uitsluitingen relatief iets meer voorkomen in het deeltijds beroepssecundair onderwijs, maar dit in veel mindere mate dan de problematische afwezigheden. In het voltijds gewoon onderwijs situeren de meeste definitieve uitsluitingen zich in de eerste graad in de B-stroom en in de tweede en derde graad in het bso. Leerlingen worden relatief gezien vaker definitief uitgesloten als ze schoolse vertraging hebben opgelopen maar een minderheid van de leerlingen wordt verscheidene schooljaren op rij definitief uitgesloten.

      We wensen je een interessante lectuur!

      Guy Janssens
      Administrateur-generaal

 

 

Cover Rapport Leerplicht met spelende kinderen op de speelplaats 

 

pdf bestandRapport_AGODI_leerplicht-2015-2016_def.pdf (5.88 MB)

 

 

 

 

xlsx bestandBijlage_Hoofdstuk_1_Controle_op_de_inschrijvingen_in_het_Vlaams_en_Brussels_Hoofdstedelijk_Gewest_2.xlsx (27 kB)

xlsx bestandBijlage_Hoofdstuk_2_+_Hoofdstuk_3-_Opvolging_in-_en_uitschrijvingen.xlsx (443 kB)

xlsx bestandBijlage_Hoofdstuk_4_Problematische_afwezigheden_in_het_basisonderwijs.xlsx (32 kB)

xlsx bestandBijlage_Hoofdstuk_5_Problematische_afwezigheden_in_SO.xlsx (60 kB)

xlsx bestandBijlage_Hoofdstuk_6_Tucht_in_SO.xlsx (40 kB)

 

 

Vorige jaarrapporten

leerplicht-2014-2015_R.jpg 

 

 

pdf bestandRapport_AGODI_leerplicht-2014-2015.pdf (8.67 MB)

 

 

 

pdf bestandAgODi_Rapport_Leerplicht_Schoolbel_rinkelt_2013-2014.pdf (2.65 MB)

pdf bestandAgODi_Leerplicht_Jaarrapport_Schoolbel_rinkelt_2012-2013.pdf (1.97 MB)

pdf bestandAgODi_Leerplicht_Jaarrapport_Schoolbel_rinkelt_2011-2012.pdf (1.12 MB)

pdf bestandAgODi_Leerplicht_Jaarrapport_Schoolbel_rinkelt_2010-2011.pdf (2.33 MB)

pdf bestandAgODi_Leerplicht_Jaarrapport_Schoolbel_rinkelt_2009-2010.pdf (3 MB)

pdf bestandAgODi_Leerplicht_Jaarrapport_Schoolbel_rinkelt_2008-2009.pdf (4.26 MB)

pdf bestandAgODi_Leerplicht_Jaarrapport_Schoolbel_rinkelt_2007-2008.pdf (1.27 MB)

pdf bestandAgODi_Leerplicht_Jaarrapport_Schoolbel_rinkelt_2006-2007.pdf (2.06 MB)

pdf bestandAgODi_Leerplicht_Jaarrapport_Schoolbel_rinkelt_2005-2006.pdf (2.28 MB)